Maarten Lambrechts

Iedereen in het bezit van een notie van datavisualisatie ziet meteen dat zowel het VRT-journaal (14/5, 19 uur) en De Morgen (13/5) dezelfde fout maakten:

Slechte beurt

De VRT, die nochtans ambitie heeft op het vlak van datavisualisatie, maakt hier een heel slechte beurt. Niet alleen was de keuze voor een lijngrafiek niet de juiste (een staafgrafiek was hier veel beter geweest), de gele driehoek geeft de indruk dat deze oppervlakte een hoeveelheid voorstelt, wat niet het geval is.

Bovendien zegt de grafiek eigenlijk dat de opbrengst van de boetes in 2002 van 0 vertrekt, wat natuurlijk niet het geval is. Door deze manier van voorstellen heeft de helling van de grafiek geen enkele zin en kan die willekeurig steil worden gemaakt. Een lijngrafiek (uiteraard niet beginnend bij 0) was wel interessant geweest als de waarden van de tussenliggende jaren ook waren weergegeven.

Ik schreef eerder al over de aandacht die VRT Onderzoek & Innovatie besteedt aan datajournalistiek en visualisatie. Het resultaat: 10 jaar politieke peilingen, waar ook een kleine making of over werd gepubliceerd.

Eerder had ik het al over de interactieve grafiek die ik maakte als onderdeel van een dossier over het Human Development Report 2013. Samen met de MO*redactie beslisten we om, na het online dossier, ook in het magazine wat aandacht te besteden aan dit interessante rapport van UNDP.

Het werd een visuele spread, met wat cijfers, een kaartje en twee grafieken:

De grafiek over het verband tussen menselijke ontwikkeling en de ecologische voetafdruk maakte ik een interactieve grafiek:

Bron: UNDP, Global Footprint Network

Ik weet niet of iets dergelijks al een naam heeft, maar ik noem het een "dataverhaal". In verschillende stappen die elkaar opvolgen wordt een dataset ontleed, telkens met wat uitleg en met steeds de mogelijkheid om alle data te raadplegen. Het dataverhaal eindigt met een duidelijke boodschap die ook blijkt uit de visuele elementen van het verhaal.

In wat volgt, geef ik wat uitleg over hoe dit dataverhaal tot stand kwam.

Ooit moest het er van komen: het klassieke voorbeeld van de x-as die naar boven wordt geschoven. De Morgen respecteert deze keer wel een andere basisrichtlijn van de datavisualisatie ('een staafgrafiek is meestal beter'), maar overtreedt een meer fundamentele regel voor het waarheidsgetrouw weergeven van cijfers.

Huizenprijzen stijgen terwijl inkomens deze trend niet kunnen volgen. Dat is de hoofdboodschap van het artikel Wonen in Antwerpen en Leuven wordt stilaan onbetaalbaar wil brengen. Hiertoe berekent DM de verhouding van het gemiddelde jaarinkomen tot de gemiddelde prijs van een woning (wat ik overigens wel een interessante 'maat van betaalbaarheid' vind).

Als nietsvermoedende lezer zou je uit de grafiek kunnen concluderen dat wonen in Aalst een keer of 10 betaalbaarder is dan wonen in Leuven: het verschil is enorm groot. Enkel de oplettende lezer merkt dat ondergrens op de verticale as niet begint bij 0, maar wel bij 10.